Yazar: Sencer Kılıç — Risk Yöneticisi Son güncelleme:
Kısa cevap: Eskime payı, sigorta uygulamasında hasarlı bir parçanın yenisiyle değiştirilmesi nedeniyle ortaya çıktığı kabul edilen değer artışının tazminattan indirilmesi anlamında kullanılan bir ifadedir. Poliçelerde bu uygulamayı "kıymet kazanma tenzili", "kıymet artışı" veya benzer kloz ifadeleriyle görebilirsiniz. Birçok güncel kasko ürününde bu kesinti özel klozlarla kaldırılabiliyor veya sınırlandırılabiliyor; buna karşılık bazı poliçelerde belirli parçalar, araç yaşları veya batarya gibi özel kalemler için tenzil uygulanmaya devam ediyor.
Eskime payı nasıl işler? Üç adım
| Adım | Ne olur |
|---|---|
| 1. Parça değişimi | Hasarlı, kullanılmış parçanın yerine sıfır parça takılır. |
| 2. Eksper tespiti | Eksper, poliçede açıkça belirtilen oran ve esaslar çerçevesinde, yeni parçanın yarattığı kabul edilen değer artışını parçanın kalan ömrüne ve aracın yaşına göre belirler. |
| 3. Kesinti | Bu oran, ödenecek tazminattan düşülür; farkı sigortalı üstlenir. |
Poliçelerde gerçekte ne yazıyor?
Aşağıdaki hükümlerin her biri farklı bir sigorta şirketinin yürürlükteki kasko poliçesinden alınmış birer örnektir. Şirket adı vermiyoruz çünkü metinler ürün ve yıl bazında değişir; önemli olan hangi kalıbın sizin poliçenizde bulunduğudur.
| Hüküm türü | Poliçede geçen ifade | Sonuç |
|---|---|---|
| Tam koruma klozu | "Poliçe teminatına giren bir nedenle hasarlanması hâlinde tazminat, onarım sonucunda meydana gelen kıymet artışı düşülmeksizin ödenecektir." | Hiç kesinti yapılamaz. |
| Orijinal parça güvencesi | "Orijinal parça kullanımı durumunda araçta bir kıymet artışı meydana gelse dahi bu fark tazminattan kesilemez." | Orijinal parçada kesinti yok. |
| Örnek yaş sınırı klozu | "15 yaşa kadar araçlarda kıymet kazanma tenzili uygulanmaz. 15 yaşı geçen araçlarda eksper tespiti doğrultusunda en fazla %50'ye kadar tenzil uygulanır." | Bu poliçede 15 yaşa kadar kesinti uygulanmaz; 15 yaş üzerindeki araçlarda eksper tespitiyle %50'ye kadar uygulanabilir. Piyasada 10 ve 15 gibi farklı eşikler görülebilir. |
| Aşınan parça istisnası | "Lastik, akü, egzoz ve egzoz borusu, katalitik konvertör, kayışlar, sarf ve bakım malzemeleri, yağ, sıvı ve filtreler için, ilk tescil tarihinden itibaren 1 yılı doldurmamış araçlar hariç olmak üzere araç yaşına bakılmaksızın, her bir hasarda parça bedelinin %10'undan az olmamak üzere %50'sine kadar tenzil düşülür." | Araç bir yaşını doldurduysa, yaşı ne olursa olsun bu parçalarda kesinti çıkar. |
| Örnek batarya klozu | "İlk tescil tarihini takip eden ilk 3 yıl içindeki pil/batarya hasarlarında tenzil uygulanmaz. 3 yılın aşılmasından sonra takip eden her 1 yıl için %10 oranında kıymet kazanma payı düşülür." | Bu poliçede ilk 3 yıl korumalı, sonrasında yılda %10. Batarya klozlarında ürün bazında ciddi farklar var. |
| Anlaşmalı onarım merkezi şartı | "Onarımın anlaşmalı hasar onarım merkezlerinde yapılması durumunda kıymet kazanma muafiyeti uygulanmaz." | Servis seçimi kesintiyi belirliyor. |
Son satır çoğu kişinin kaçırdığı yerdir: bazı poliçelerde kesintinin yapılıp yapılmayacağı aracı hangi servise götürdüğünüze bağlıdır. Şirketin anlaşmalı onarım merkezini kullanırsanız tenzil uygulanmaz, dışarı çıkarsanız uygulanabilir.
Lastikte durum farklı — ve faturanız işinize yarar
Lastik, eskime payının en sık çıktığı kalemdir. Birçok poliçede lastik hasarlarında %50 oranında eskime payı kesileceği yazar. Ancak uygulamada şöyle bir esneklik vardır:
- Lastiği yakın zamanda aldığınızı belgeleyebiliyorsanız — fatura, fiş veya satış belgesiyle — sigorta şirketleri genellikle eskime payı uygulamaz. Bir hafta önce takılmış sıfır bir lastikte "eskimiş" kabul etmek gerçeğe aykırı olacağı için bu itiraz karşılık bulur. Şunu da belirtmek gerekir: fatura ibrazı kendiliğinden bir hak doğurmaz; eskime payına yapılan itirazlarda eksperin ve sigorta şirketinin inisiyatif almasını sağlayan en güçlü delildir.
Pratik sonuç: lastik, akü veya benzeri bir parçayı yenilediğinizde faturasını saklayın. Hasar anında en kolay kazanılan itiraz budur.
Hangi parçalarda çıkar, hangilerinde çıkmaz?
| Kesinti çıkabilen parçalar | Genellikle çıkmayanlar |
|---|---|
| Lastik | Kaporta panelleri |
| Akü | Boya ve işçilik |
| Egzoz ve egzoz borusu | Cam |
| Katalitik konvertör | Yapısal şasi parçaları |
| Kayışlar | Elektronik kontrol üniteleri |
| Sarf ve bakım malzemeleri | Orijinal parça güvencesi olan poliçelerde hiçbiri |
| Yağ, sıvı ve filtreler |
Ortak nokta: kullanımla aşınan ve periyodik olarak yenilenmesi gereken parçalar. Kaporta ve boyada parça yenilenmesi bir değer artışı yaratmadığı kabul edildiği için kesinti beklenmez.
Eskime payı ile muafiyet aynı şey değildir
| Eskime payı | Muafiyet | |
|---|---|---|
| Ne zaman çıkar | Yalnızca parça değişimi olan hasarlarda | Poliçede tanımlı her durumda |
| Neye bağlı | Parçanın kullanılmış ömrü ve aracın yaşı | Poliçede yazan sabit tutar veya oran |
| Önceden bilinir mi | Evet. Poliçede açıkça belirtilen oran ve esaslar çerçevesinde eksper tespitiyle uygulanır | Evet, poliçede yazar |
Karıştırılan bir örnek: bazı poliçeler "anlaşmalı olmayan yetkili serviste onarım hâlinde tazminattan %25 kesinti" öngörür. Bu bir eskime payı değil, servis tercihine bağlı muafiyettir. Aynı şekilde anlaşmalı cam servisi dışında yapılan onarımlarda uygulanan kesinti de ayrı bir kalemdir. İkisi aynı dosyada birlikte de uygulanabilir.
Eskime payı, kıymet kazanma tenzili, değer kaybı
Eskime payı, kıymet kazanma tenzili ve kıymet artışı aynı uygulamayı anlatır. "Eskime payı" günlük kullanımdaki ifadedir. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları'nda konu "kıymet artışı" ve "kıymet artışı dolayısıyla tazminat miktarından indirim" biçiminde geçer. "Kıymet kazanma tenzili" ise şirketlerin poliçe ve klozlarında kullandığı terimdir; bazı metinlerde ikisi birlikte "Kıymet Kazanma (Eskime Payı) Klozu" biçiminde yazılır.
Araç değer kaybı ise bambaşka bir kavramdır: onarılmış aracın ikinci el piyasa değerindeki azalmayı ifade eder ve kusurlu taraftan talep edilir — yani sizin lehinize bir alacaktır. Eskime payı ise kendi tazminatınızdan yapılan bir kesintidir. Yönleri birbirinin tersidir.
Poliçenizde neye bakmalısınız?
- Özel şartlarda "kıymet artışı düşülmeksizin" ifadesi var mı — varsa genel koruma altındasınız,
- Aşınan parçalar için ayrı bir istisna maddesi yazılmış mı, oran aralığı ne,
- Yaş eşiği var mı, aracınız eşiğin altında mı,
- Elektrikli araçsa batarya için ayrı bir tenzil kuralı bulunuyor mu,
- Kesintisizlik anlaşmalı servis şartına bağlanmış mı,
- Muafiyet satırı ayrıca ne diyor.
Kesinti yapıldıysa ne yapılabilir?
- Hasar dosyasının ödeme dökümünü isteyin; kesintinin hangi parçadan hangi oranla yapıldığı yazılı olmalıdır,
- Poliçenizin özel şartlarında "kıymet artışı düşülmeksizin" hükmü var mı kontrol edin,
- Değişen parçanın faturası veya değişim kaydı varsa ibraz edin — parçanın yeni olduğunu kanıtlamak en güçlü itirazdır,
- Aracınızın yaşı poliçedeki eşiğin altındaysa bunu yazılı olarak hatırlatın,
- Kesintinin kaporta, boya veya işçilik gibi değer artışı yaratmayan kalemlerden yapılıp yapılmadığını kontrol edin,
- Sonuç alınamazsa öncelikle acentenize başvurun; acenteniz dosyayı şirket nezdinde takip edebilir. Buradan da sonuç çıkmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.
Not: Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartları esasta bu kesintiye izin verir; kıymet artışı dolayısıyla tazminattan indirim kural olarak mümkündür. Ancak günümüz sigortacılık uygulamasında şirketler, özel şartlar ve klozlarla bu kesintiyi sigortalı lehine kaldırmakta veya sınırlandırmaktadır. Yukarıdaki hükümler yürürlükteki poliçelerden derlenmiş örneklerdir; oranlar, yaş eşikleri ve istisnalar üründen ürüne ve yıldan yıla değişir. Bağlayıcı olan kendi poliçenizin özel şartlarıdır.
Kasko sigortası teklifi
Sık Sorulan Sorular
Hasarlı bir parçanın yenisiyle değiştirilmesi nedeniyle ortaya çıktığı kabul edilen değer artışının tazminattan indirilmesidir. Poliçelerde bu uygulamayı “kıymet kazanma tenzili”, “kıymet artışı” veya benzer kloz ifadeleriyle görebilirsiniz.
Kesilmeyebilir. Birçok güncel kasko ürününde bu kesinti özel klozlarla kaldırılıyor veya sınırlandırılıyor. Buna karşılık güncel poliçelerde kesintinin özellikle süreli kullanım gerektiren parçalar, belirli yaşın üzerindeki araçlar ve bazı elektrikli araç bataryaları bakımından düzenlendiği görülüyor. Kapsam, yaş sınırı ve oran şirketten şirkete değişir.
Birçok poliçede lastik için %50'ye varan tenzil öngörülür. Ancak lastiği yakın zamanda aldığınızı fatura veya satış belgesiyle kanıtlarsanız şirketler genellikle kesinti uygulamaz. Fatura kendiliğinden bir hak doğurmaz; eksperin ve şirketin inisiyatif almasını sağlayan en güçlü delildir.
Lastik, akü, egzoz ve egzoz borusu, katalitik konvertör, kayışlar, sarf ve bakım malzemeleri, yağ, sıvı ve filtreler. Bu parçalarda bazı poliçeler araç yaşına bakmaksızın kesinti öngörür.
Etkiler. Bazı poliçeler belirli bir yaşa kadar hiç tenzil uygulamaz, eşiği geçen araçlarda eksper tespitiyle belirli bir orana kadar kesinti yapar. Eşik ve oran poliçenin özel şartlarında yazar.
Her firmada farklı olmak üzere genel olarak ilk tescilden itibaren 3 yıl boyunca tenzil uygulanmadığı, sonrasında her yıl için %10 oranında kıymet kazanma payı düşüldüğü görülür. Uygulama her sigorta şirketinin özel şartlarına göre değişir.
Evet, aynı uygulamayı anlatırlar. Genel Şartlarda konu “kıymet artışı” ifadesiyle düzenlenir; “kıymet kazanma tenzili” şirketlerin poliçe ve klozlarında kullandığı terim, “eskime payı” ise günlük kullanımdaki karşılığıdır.
Değildir. Muafiyet poliçede önceden yazan, tanımlı durumlarda uygulanan sabit bir kesintidir. Eskime payı yalnızca parça değişimi olan hasarlarda çıkar ve poliçede açıkça belirtilen oran çerçevesinde eksper tespitiyle uygulanır. İkisi aynı dosyada birlikte de uygulanabilir.
Bazı poliçelerde evet. Onarımın şirketin özel olarak anlaşma yaptığı hasar onarım merkezinde yapılması hâlinde kıymet kazanma muafiyetinin uygulanmayacağı taahhüt edilir; dışarıda yapılan onarımlarda ayrı bir kesinti öngörülebilir.
Değildir. Değer kaybı, onarılan aracın ikinci el piyasa değerindeki azalmadır ve kusurlu taraftan talep edilir. Eskime payı ise kendi tazminatınızdan yapılan bir kesintidir; yönleri birbirinin tersidir.
Ödeme dökümünü isteyin, poliçenizde “kıymet artışı düşülmeksizin” hükmü olup olmadığını kontrol edin, değişen parçanın faturasını ibraz edin ve yazılı itiraz edin. Sonuç alınamazsa öncelikle acentenize başvurun; acenteniz dosyayı şirket nezdinde takip edebilir. Buradan da sonuç çıkmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.
Bu konuda aklınıza takılan bir şey mi var?
Sigoota AI Danışman'a doğrudan sorabilirsiniz — her branşta, her soru. Ücretsiz, üyelik yok, ürün almak zorunda değilsiniz. İsterseniz poliçenizi de yükleyip birlikte okuyabiliriz.
AI Danışman'a sor →Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Poliçe özelindeki kesin değerlendirme için poliçe şartları ve özel şartlar incelenmelidir.