FFL – Nakliye Aracılığı Sorumluluk Sigortası

Nasıl işliyor?

Çalışma saatlerimiz hafta içi 09:00–18:00, cumartesi 09:00–12:00. Teklif almak ücretsizdir.

Bizi ayıran ne?

FFL sigortası nedir?

FFL (Freight Forwarder Liability), forwarder, lojistik ve nakliye organizasyonu yapan firmaların müşterileriyle yaptığı ücretli nakliye, taşıma ve depolama sözleşmelerinden doğan hukuki sorumluluğunu güvence altına alan bir sorumluluk sigortasıdır. Yükün kendisini değil, senin yüke ve müşterine karşı sorumluluğunu korur.

Türkiye'de FFL için TSB'nin yayımladığı standart bir genel şart yoktur; her sigorta şirketi kendi FFL genel şartlarını uygular. Bu yüzden iki FFL poliçesinin kapsamı birbirinden farklı olabilir.

Kimler yaptırır?

• Taşımayı organize eden forwarder'lar (taşıma işleri komisyoncuları)
• Kendi ya da kiraladığı araçla ücretli taşıma yapan nakliye firmaları
• Kendi taşıma belgesini (FIATA FBL, house konşimento, HAWB) düzenleyen firmalar
• Birden fazla taşıma türünü birleştiren (multimodal) operatörler
• Ardiye ve depo hizmeti veren lojistik firmaları

Yalnızca kendi araçlarınla taşıma yapıyorsan taşıyıcı sorumluluk (CMR) sigortası da seçenekler arasındadır; taşımayı organize ediyorsan, depo hizmeti veriyorsan ya da kendi taşıma belgeni düzenliyorsan FFL daha geniş bir çerçeve sunar.

FFL'yi zorunlu kılan genel bir yasal düzenleme yoktur. Firmalar onu çoğunlukla kendi güvenceleri için yaptırır: tek bir büyük hasar talebi, bir forwarder'ın yıllık kârını aşabilir.

Forwarder neden sorumlu tutulur?

Türk Ticaret Kanunu'nda forwarder taşıma işleri komisyoncusu olarak düzenlenir: eşyanın taşıtılmasını üstlenir ve taşımayı fiilen yapacak taşıyıcıyı seçer (m.917–918). Taşıma giderini de kapsayan tek bir ücret kararlaştırılmışsa TTK m.921 uyarınca forwarder, taşımaya ilişkin olarak taşıyıcının hak ve yükümlülüklerini üstlenebilir. Yani yükü kendi aracında taşımasa da sorumlu tutulabilir; sorumluluğun doğup doğmadığı sözleşme ve olayın koşullarına bağlıdır.

Hangi sözleşmeler ve kurallar kapsamda?

Piyasadaki FFL poliçeleri genellikle şu sözleşmelerden doğan sorumluluğu kapsar: nakliye (forwarding) sözleşmeleri, kendi aracınla yapılan ücretli taşımalar, navlun sözleşmeleri, multimodal taşımalar ve ardiye sözleşmeleri. Sorumluluğun ölçüsü; Türk Ticaret Kanunu'nun taşıma hükümleri (m.850 ve devamı), karayolunda CMR, havayolunda Montreal ve Varşova sözleşmeleri, denizde Lahey-Visby kuralları, demiryolunda CIM ve FIATA belgeleri (FBL, FWB) esas alınarak belirlenir.

FFL neleri kapsar?

• Yükün kaybı veya hasarından doğan talepler — dolaylı eşya zararları dahil.
• Haksız taleplere karşı savunma — haklı talep ödenir, haksız talebe karşı sigortacı savunmayı üstlenir.
• Zararı önleme ve azaltma masrafları — sonradan tazminat gerektirmediği anlaşılsa bile.
• Müşterek avarya katkı payı.
• Yanlış gönderimin düzeltilmesi masrafları.
• Enkaz kaldırma ve temizleme masrafları — başka bir sigorta karşılamıyorsa.
• Yükte hasar olmadan doğan mali zararlar — örneğin evrak ya da talimat hatası, gecikme. Bunlar genellikle adıyla ayrı teminat olarak değil, genel bir "mali zarar" alt limitinin içinde ve ana limitten daha düşük bir tutarla karşılanır.

Neleri kapsamaz?

Piyasadaki bir FFL poliçesi örneğinde kapsam dışı tutulan başlıca durumlar:

• Kasıtlı zararlar ve resmî makamların izin vermediği taşımalar
• Cezai şart, garanti, kefalet gibi olağandışı sözleşme taahhütleri
• Müşterinin beyan ettiği yük değeri sigortacıya bildirilmemişse, beyan edilen değerden doğan fark
• Para cezaları ve ceza davası giderleri
• Bedeni zararlar; doğal afetler, savaş, terör ve grev
• Canlı hayvan ve bitkiler; değerli maden, mücevher, para ve kıymetli evrak
• Belirli bir değeri aşan sanat eseri ve antikalar
• Araç başına belirli bir değeri aşan, çalınma riski yüksek yükler (cep telefonu, elektronik, tütün ürünleri gibi)
• Charter sözleşmeleri ve TIR karnesi işlemleri
• Yaptırım ve ambargo kapsamındaki taşımalar; poliçede hariç tutulan ülke ve güzergâhlar

Limitler nasıl çalışır?

• Olay başı ana limit: yük kaybı ve hasarı için ödenecek en yüksek tutar.
• Alt limitler: depo (ardiye) hasarları, yükte hasar olmadan doğan mali zararlar, teslimde ödemeli bedelin tahsil edilmemesi, masraflar, depoda stok farkları ve çalınma riski yüksek yükler için ayrı ayrı belirlenir.
• Yıllık toplam limit: bir sigorta yılı içinde ödenecek en yüksek tutar.
• Kümülatif hasar: tek bir olay birden fazla müşterinin yükünü etkilerse (depo yangını, kamyonun devrilmesi gibi) olay başına ayrı bir üst sınır uygulanır.

Taşıyıcının yasal sorumluluğu çoğu durumda yükün ağırlığıyla sınırlıdır: Türk Ticaret Kanunu'nda (m.882) ve karayolu uluslararası taşımalarında CMR'de brüt kilogram başına 8,33 SDR (Özel Çekme Hakkı). Taşıma belgende daha yüksek bir sorumluluk üstlendiysen ya da müşterin yükün değerini beyan ettiyse, bunu poliçe başlamadan sigortacıya bildirmen gerekir; aksi halde aradaki fark karşılanmayabilir.

Prim nasıl belirlenir?

FFL primi çoğunlukla firmanın yıllık cirosu üzerinden hesaplanır. Yıl başında tahmini ciroya göre bir depo (avans) prim alınır; yıl sonunda gerçekleşen ciro bildirilir ve prim buna göre ayarlanır. Gerçek ciro tahminin altında kalsa bile asgari depo prim genellikle iade edilmez. Hasar/prim oranı yüksek çıkarsa yenilemede prim artabilir.

Ödemeyi etkileyen yükümlülükler

FFL hasarlarında retlerin önemli bir kısmı sigortalının poliçedeki yükümlülüklerine uymamasından kaynaklanır.

Hasardan önce:

• Alt taşıyıcıları ve çalışanları özenle seçmek; yeterli sorumluluk sigortası olan taşıyıcılarla çalışmak.
• Kendi araçlarında kilit ve hırsızlık önleme sistemlerinin çalışmasını sağlamak, yüklü aracı uzun süre gözetimsiz bırakmamak, branda ve teknik kontrolleri yapmak.
• Soğuk zincir yüklerde bakımlı araç kullanmak ve sıcaklık kontrollerini belgelemek.

Hasardan sonra:

• Hasarı gecikmeden sigortacıya bildirmek (piyasadaki poliçelerde genellikle 5 iş günü).
• Kaza, yangın ve hırsızlığı polise bildirmek.
• Sigortacının onayı olmadan müşterinin talebini kabul etmemek ve ödememek.
• Alt taşıyıcıya karşı haklarını süresinde ve yazılı olarak saklı tutmak; aksi halde sigortacının rücu hakkı zarar görür.

Hasar anında istenen belgeler

Müşteriyle ve alt taşıyıcıyla yapılan taşıma sözleşmeleri, hasar raporu, taşıma belgeleri (CMR, konşimento, AWB), hasar hesabı, yükün faturası ve gerekiyorsa avarya sertifikası ile polis tutanağı.

Nakliyat sigortasından farkı ne?

Nakliyat sigortası yükün kendisini yük sahibi adına korur. Nakliyat sigortasında ödeme için taşıyıcının sorumlu olması aranmaz; ancak hasarın poliçedeki teminat, istisna, limit ve muafiyet koşullarına uygun olması gerekir. FFL ise forwarder'ın hukuki sorumluluğunu korur; ödeme, forwarder'ın sorumlu olduğu ölçüde yapılır. İkisi birbirinin yerine geçmez. Müşterine "yükün sigortalı" diyorsan bunun hangi poliçeyle olduğunu netleştirmek gerekir.

Teklif süreci nasıl ilerliyor?

Danışmanımız ardından teklif için gereken ayrıntıları sorar: kullandığın taşıma belgeleri ve şartları, son yıllardaki hasar geçmişi ve istediğin limitler.

Sık sorulan konular

FFL hakkında en çok sorulan soruları sözlükte tek tek cevapladık.

Nakliyat ve hasar süreçleriyle ilgili maddeler: