İnşaat Sigortası Zorunlu mu? Kamu İhalesi ve Özel Projeler

Kısa cevap: Kamu ihalesiyle yapılan yapım işlerinde evet; özel sektör projelerinde genel bir yasal zorunluluk yoktur, ancak sözleşme şartı olarak sıkça istenir.

Kamu yapım işlerinde

Kamu ihalesiyle yapılan yapım işlerinde sigorta yükümlülüğü Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 9. maddesinde düzenlenir. Yüklenici; işi, işyerindeki araç, malzeme, makine ve tesisleri işe başlama tarihinden geçici kabule kadar inşaat sigortası (bütün riskler) ile, geçici kabulden kesin kabule kadar da ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatıyla sigortalatmak zorundadır (m. 9/1). Sigortanın kapsamı, bedeli ve süresi ihale dokümanında ve sözleşmede belirtilir.

Şartnamenin öne çıkan kuralları:

• Hakediş ve avans: Poliçe, ilk hakediş raporu tahakkuka bağlanmadan önce idareye verilmelidir; verilmezse hakediş tutarı ve öngörülmüşse avans ödenmez. Ayrıca primlerin ödendiğini ve sigortanın yürürlükte olduğunu gösteren, sigortacıdan alınan belge her hakediş tahakkuka bağlanmadan önce idareye sunulmalıdır (m. 9/5).
• İptal yasağı: Poliçe, idarenin yazılı izni olmadan geçici kabulden önce iptal edilemeyeceği ve süresinin kısaltılamayacağı hükmünü taşımalıdır; genişletilmiş bakım devresi teminatı da kesin kabulden önce iptal edilemez (m. 9/5).
• Poliçedeki taraflar: İdare işveren, yüklenici işi gerçekleştiren sıfatıyla poliçede yer almalı; alt yüklenicilerin vereceği zararların da teminat kapsamında olduğu belirtilmelidir (m. 9/3).
• Muafiyet ve koasürans: Muafiyet en fazla %2 olabilir. Deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör risklerinde koasürans en fazla %20 olabilir; diğer risklerde koasürans uygulanmaz. Muafiyet ve koasüransa düşen hasar yükleniciye aittir (m. 9/3).
• Sigorta bedeli ve zeyilname: İşin kendisi için sözleşme bedeli, araç, makine, malzeme ve tesisler için piyasa rayiçleri esas alınır. Ödenen toplam hakediş tutarı (fiyat farkları dahil) sigorta bedelini aşarsa ya da süre uzatımı veya cezalı çalışma nedeniyle poliçe süresi aşılırsa, zeyilnameyle sigorta bedelinin artırılması ve/veya sürenin uzatılması zorunludur (m. 9/2).
• Üçüncü kişiler: Yüklenici, yaptığı işler nedeniyle üçüncü kişilere ve mallarına verilebilecek zararlar için mali mesuliyet sigortası yaptırmakla da yükümlüdür (m. 9/4).

Poliçe şartnamede istenen teminatlarla örtüşmezse idare poliçeyi kabul etmeyebilir ve hakediş süreci aksayabilir. Bu yüzden poliçe düzenlenmeden önce ihale dokümanındaki sigorta maddesini okumak gerekir.

Özel sektör projelerinde

Özel sektöre ait inşaat projelerinde genel bir yasal zorunluluk bulunmaz; ancak yatırımcı, banka veya finansman kuruluşu, arsa sahibi ya da ana yüklenici sözleşme şartı olarak poliçe isteyebilir. Büyük ölçekli veya krediyle finanse edilen projelerde bu tür sözleşme şartları yaygındır. Zorunluluğun kapsamı ve teminat tutarı projeye, sözleşmeye ve tarafların anlaşmasına göre değişir.

Zorunlu olmasa da kimler yaptırmalı?

• Kat karşılığı ve kentsel dönüşüm projesi yürüten müteahhitler — yıkım ve kazı aşamasında komşu yapılara verilebilecek zararlar için üçüncü şahıs sorumluluğu teminatıyla birlikte.
• Krediyle finanse edilen projeler — finansman kuruluşu poliçeyi şart koşabilir.
• Tescilli yapılarda restorasyon yapan yükleniciler — mevcut yapıya verilecek zarar ayrıca ele alınmalıdır.

Kat maliki iseniz, müteahhitle imzalayacağınız sözleşmede sigorta yükümlülüğünün yazılı olduğunu ve poliçenin gerçekten düzenlendiğini görmeniz önerilir.

Poliçenin neyi kapsadığını, genel şartlara göre ek teminatları ve istisnaları inşaat all risk sigortası sayfamızda anlattık.