Yazar: Sencer Kılıç — Risk Yöneticisi Son güncelleme:
Kısa cevap: Muafiyet, sigorta kapsamındaki bir hasarın poliçede yazan tutar veya oran kadar kısmının sigortalıda kalmasıdır. Sigorta şirketi hasarı öder, ancak muafiyet kadarını ödemeden düşer. Muafiyet “kapsam dışı” anlamına gelmez: hasar teminat içindedir, yalnızca bir bölümünü siz karşılarsınız. Karşılığında muafiyetli poliçelerin primi genellikle daha düşüktür.
Poliçede muafiyet ne anlama gelir?
Poliçenizde muafiyet yazıyorsa, her hasarda ödemenin bir kısmını sizin üstlenmeniz kararlaştırılmış demektir. Bu kısım üç şekilde belirlenebilir: sabit bir tutar (örneğin 10.000 TL), hasar tutarının bir oranı (örneğin hasarın %10'u) veya sigorta bedelinin bir oranı (örneğin sigorta bedelinin %2'si).
Kasko Genel Şartları bu üç yöntemi de sayar ve muafiyetin poliçeye en az 14 punto büyüklüğünde harflerle yazılmasını şart koşar. Yani kaskoda muafiyet küçük puntolu bir dipnotta saklanamaz. Diğer branşlarda muafiyet genellikle teminat tablosunda veya özel şartlarda yer alır.
Muafiyet türleri: tenzili, entegral ve oransal
Muafiyetin nasıl hesaplandığı, hasarda elinize geçecek parayı doğrudan değiştirir. Uygulamada en sık tenzili muafiyetle karşılaşılır.
| Tür | Nasıl işler? | Örnek |
|---|---|---|
| Tenzili muafiyet | Her hasardan muafiyet tutarı düşülür, kalanı ödenir. | Muafiyet 10.000 TL ise 40.000 TL'lik hasarda 30.000 TL ödenir; 8.000 TL'lik hasarda ödeme çıkmaz. |
| Entegral muafiyet | Hasar muafiyet tutarının altındaysa hiç ödenmez; üstündeyse hasarın tamamı ödenir. | Muafiyet 10.000 TL ise 8.000 TL'lik hasarda ödeme çıkmaz; 40.000 TL'lik hasarda 40.000 TL ödenir. |
| Oransal muafiyet | Hasarın veya sigorta bedelinin poliçede yazan yüzdesi sigortalıda kalır. | Muafiyet hasarın %10'u ise 40.000 TL'lik hasarda 4.000 TL sizde kalır, 36.000 TL ödenir. |
Oransal muafiyette hangi tutarın esas alındığı çok önemlidir. Örneğin zorunlu deprem sigortasında muafiyet, hasarın değil sigorta bedelinin %2'si olarak uygulanır: sigorta bedeli 2.000.000 TL olan bir konutta muafiyet 40.000 TL'dir ve 100.000 TL'lik hasarda 60.000 TL ödenir.
Muafiyet; istisna, katılım payı ve limitle aynı şey değil
Bu kavramlar poliçelerde yan yana geçer ve sık karıştırılır:
| Kavram | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Muafiyet | Hasar kapsam içindedir; poliçede yazan tutar veya oran kadarını siz karşılarsınız. |
| Katılım payı | Daha çok sağlık sigortasında kullanılır: kapsam içindeki her giderin belirli yüzdesi veya tutarı sizde kalır. |
| İstisna (kapsam dışı) | O hasar veya gider hiç ödenmez. |
| Limit | Şirketin ödeyeceği en yüksek tutardır; limiti aşan kısım sizde kalır. |
| Bekleme süresi | Sağlık sigortasında, poliçede belirtilen rahatsızlıklar için teminatın poliçe başladıktan belli bir süre sonra işlemeye başlamasıdır. |
Kısacası muafiyet “ödenmez” değil, “bir kısmını siz ödersiniz” demektir. Bir hasarın neden eksik ödendiğini anlamak için önce bu kavramlardan hangisinin uygulandığına bakın.
Hangi sigortalarda muafiyetle karşılaşırsınız?
- Kasko: Tüm hasarlara uygulanan genel bir muafiyet olabileceği gibi, primi düşürmek için kendi isteğinizle seçtiğiniz muafiyet, anlaşmalı servis dışında onarım yaptırırsanız uygulanan muafiyet, belirli sürücülere (örneğin genç veya yeni ehliyetli sürücülere) özel muafiyet ya da deprem, sel, dolu gibi ek teminatlarda ayrı muafiyetler bulunabilir. Ayrıntılar: Kaskoda muafiyet nedir?
- Sağlık sigortası: Burada daha sık karşılaşılan kavram katılım payıdır. Bazı planlarda ayrıca yıllık veya olay başına bir muafiyet tutarı bulunabilir.
- Konut: Konut poliçelerindeki deprem, sel ve su baskını gibi teminatlarda ayrı muafiyetler olabilir. Zorunlu deprem sigortasında ise her hasarda sigorta bedelinin %2'si muafiyet olarak düşülür.
- İşyeri ve ticari sigortalar: Yangın, hırsızlık, cam kırılması, makine kırılması gibi teminatlarda muafiyet sık görülür; tutarı ve oranı poliçeden poliçeye değişir.
Muafiyet primi nasıl etkiler?
Hasarın bir kısmını siz üstlendiğiniz için şirketin riski azalır ve prim genellikle düşer. Ancak bu indirimin bir karşılığı vardır:
- Avantajı: Daha düşük prim. Küçük hasarları zaten kendiniz karşılamayı düşünüyorsanız muafiyet bu tercihi poliçeye yansıtır. Kaskoda küçük hasarlar için dosya açmamak, hasarsızlık indiriminizi korumanıza da yardımcı olur.
- Dezavantajı: Muafiyetin altında kalan hasarlarda ödeme alamazsınız; büyük hasarda da muafiyet tutarı kadar ödeme cebinizden çıkar. Muafiyet hasarın yüzdesi olarak belirlendiyse, hasar büyüdükçe sizde kalan pay da büyür.
Muafiyetli poliçe; küçük hasarları kendisi karşılayabilecek, hasar geçmişi düşük ve primi azaltmak isteyenler için mantıklı olabilir. Bütçesi sınırlı olanlar, aracını yoğun şehir trafiğinde kullananlar veya yeni ehliyetli sürücüler içinse muafiyetin getirdiği tasarruf ilk hasarda kolayca geri gidebilir.
Poliçenizdeki muafiyeti nasıl kontrol edersiniz?
- Tutarı veya oranı bulun. Oransal ise neyin yüzdesi olduğuna bakın: hasarın mı, sigorta bedelinin mi?
- Ne sıklıkla uygulandığını kontrol edin. Her hasarda ayrı mı düşülüyor, yıllık toplam mı, olay başına mı? “Her hasarda” ile “poliçe döneminde bir kez” aynı şey değildir.
- Hangi teminatlara uygulandığını okuyun. Genel muafiyetin yanında deprem, sel, cam veya hırsızlık için ayrı muafiyet olabilir.
- Koşula bağlı muafiyetleri arayın. Anlaşmasız serviste onarım veya belirli yaşın altındaki sürücü gibi durumlarda devreye giren muafiyetler hasar anında sık sürpriz yaratır.
- Teklifleri aynı muafiyetle karşılaştırın. Muafiyeti farklı iki teklifin primini yan yana koymak yanıltır.
Poliçenizi Sigoota AI Danışman'a yükleyerek muafiyet, limit ve istisna maddelerini sade bir dille özetletebilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Muafiyetin tutarı, oranı ve uygulandığı teminatlar poliçenin özel şartlarında yazar; bağlayıcı olan kendi poliçenizdir.
Sık Sorulan Sorular
Sigorta kapsamındaki bir hasarın poliçede yazan tutar veya oran kadar kısmının sigortalıda kalmasıdır. Şirket hasarı öder ama muafiyet kadarını düşer; muafiyet, hasarın kapsam dışı olduğu anlamına gelmez.
Tenzili muafiyette her hasardan muafiyet tutarı düşülür ve kalanı ödenir. Entegral muafiyette hasar muafiyet tutarının altındaysa hiç ödenmez, üstündeyse hasarın tamamı ödenir. Uygulamada en sık tenzili muafiyet görülür.
İkisi de maliyetin bir kısmının sizde kalması anlamına gelir. Muafiyet daha çok kasko, konut ve ticari sigortalarda hasar başına tutar veya oran olarak uygulanır; katılım payı ise daha çok sağlık sigortasında her giderin belirli yüzdesi veya tutarı olarak uygulanır.
Çoğu poliçede muafiyet her hasar dosyasına ayrı uygulanır. Bazı poliçelerde ise yıllık toplam bir muafiyet tutarı veya aynı olaydan doğan hasarları tek hasar sayan bir düzenleme bulunur. Hangisinin geçerli olduğu poliçenizin özel şartlarında yazar.
Tenzili ve entegral muafiyette, muafiyet tutarının altında kalan hasar için ödeme çıkmaz. Bu yüzden böyle küçük hasarlar için dosya açmanın pratik bir faydası olmaz.
Küçük hasarları kendiniz karşılayabiliyorsanız primi düşürmenin makul bir yoludur. Ancak her hasarda muafiyet kadarını ödeyeceğinizi hesaba katın; bütçesi sınırlı veya hasar riski yüksek sürücüler için tasarruf ilk hasarda geri gidebilir.
Kaskoda, Kasko Genel Şartları gereği muafiyetin poliçeye en az 14 punto büyüklüğündeki harflerle yazılması zorunludur. Diğer branşlarda muafiyet genellikle teminat tablosunda veya özel şartlarda yer alır.
Bu konuda aklınıza takılan bir şey mi var?
Sigoota AI Danışman'a doğrudan sorabilirsiniz — her branşta, her soru. Ücretsiz, üyelik yok, ürün almak zorunda değilsiniz. İsterseniz poliçenizi de yükleyip birlikte okuyabiliriz.
AI Danışman'a sor →Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Poliçe özelindeki kesin değerlendirme için poliçe şartları ve özel şartlar incelenmelidir.